БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван И энэ сарын 13-15-ны хооронд Монголд хийсэн айлчлалын дараа Ши Жиньпин дарга ирэх наймдугаар сарын сүүлээр Улаанбаатарт ирнэ гэж эх сурвалж мэдээллээ. Ши Жиньпиний наймдугаар сард хийх айлчлал нь эрчим хүчнийхээ хувьд ОХУ-аас хамааралтай, Хятадаас улам бүр нэмэгдэж буй эдийн засгийн хараат, АНУ-тай ардчилсан түншлэлийн харилцаагаа тэнцвэржүүлж байгаа үед болж байна.

БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван И 2026 оны энэ сарын 13-ны орой Улаанбаатарт хүрэлцэн ирж, 15-ныг дуустал үргэлжлэх гурван өдрийн албан ёсны айлчлалаа эхлүүлсэн. Түүний Монгол Улсын Гадаад хэргийн сайд Батмөнхийн Батцэцэгийн урилгаар хийж буй айлчлал нь ердийн дипломат ажиллагаанаас илүү юм. Энэ нь Ши Жиньпин даргын энэ зун хийхээр төлөвлөж буй төрийн айлчлалын үндэс суурийг тавьж буй явдал юм. Ши Жиньпин наймдугаар сарын сүүлээр буюу улсын хамгийн чухал баяр болох Наадмын дараа Монголд айлчилна. Ван Игийн мөрийн хөтөлбөрт Хятад, Монголын харилцааны өргөн хүрээг тусгасан. Тэрбээр худалдаа, хөрөнгө оруулалт, хилийн хамтын ажиллагаа, соёлын солилцоо зэрэг асуудлыг хэлэлцэхийн зэрэгцээ Ши Жиньпинийг ирэх “тайз”-ыг бэлтгэх аж. Бээжин Монголын “гуравдагч хөрш”-ийн бодлогыг анхааралтай ажиглаж байгаа бөгөөд Улаанбаатар хот хоёр аварга хөрш болох Орос, Хятад, тэр дундаа АНУ-тай харилцаагаа хөгжүүлж буй юм.

Монголд Улсад  сүүлийн нэг жилд гурван өөр Ерөнхий сайд солигдсон. Монголын улс төрийн тогтворгүй байдал нь Бээжингийн санааг зовоож байгаа бөгөөд Хятадын эрх баригчид Монголын эмзэг улс төр нь  хоёр талын хамтын ажиллагаа, хөрөнгө оруулалтад үзүүлэх нөлөөллийн талаар санаа зовж байна.

Монголын хувьд маш завгүй зун

Ши Жиньпин эзэн хаан Нарухитогийн тогтоосон жишгээр тус улсын жил бүрийн уламжлалт баяр, баяр наадмын үеэр Монголд айлчлахаар төлөвлөжээ. Гэсэн хэдий ч Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч Ли Жэ Мён тус наадамд оролцохоо Ши Жиньпиний өмнө баталгаажуулснаар Монгол Улс нэг сард хоёр улсын төрийн тэргүүнийг хүлээн авах нөхцөл байдал үүссэн байна. Тиймээс Ши Жиньпин айлчлалаа наймдугаар сарын сүүл хүртэл хойшлуулжээ.

Наадам бол Монголын хамгийн чухал уламжлалт баяр юм. Жил бүрийн долоодугаар сарын 11-13-ны хооронд Монгол Улс тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсан тус наадмыг “Эрийн гурван наадам” буюу бөхийн барилдаан, хурдан морины уралдаан, сур харваа зэрэг төрлөөр зохион байгуулдаг. Энэ бол ЮНЕСКО-д хүлээн зөвшөөрөгдсөн биет бус соёлын өв бөгөөд Монголын ард түмний үндэсний бахархал юм.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх, Японы эзэн хаан Нарухито, хатан хаан Масако нар өнгөрсөн оны долоодугаар сарын 6-11-ний өдрүүдэд Монгол Улсад айлчилж, наадмын нээлтэд хүндэт зочноор оролцсон. Японы эзэн хаан Монголд анх удаа айлчилж байгаа нь хоёр орны харилцааны түүхэн чухал үйл явдал байлаа. Энэхүү айлчлал нь Япон улс Монгол Улсад соёлын төдийгүй эдийн засгийн ач холбогдол нэмэгдэж байгааг онцолсон юм.

Монгол болон Япон, Хятадын харилцаа тэнцвэртэй байна

Япон улс сүүлийн жилүүдэд Монголын хамгийн чухал түншүүдийн нэг болсон. Үүний тод жишээ бол 2021 оны долоодугаар сард ашиглалтад орсон "Чингис хаан" олон улсын нисэх онгоцны шинэ буудал юм. Төслийн зардлын 93 орчим хувийг Японы ODA зээлээр санхүүжүүлсэн бөгөөд одоо Япон, Монголын компаниудын хамтарсан "Шинэ Улаанбаатар олон улсын нисэх онгоцны буудал" ХХК ажиллаж байна.

Япон улс агаарын тээврээс гадна боловсрол, эрүүл мэнд, засаглалын шинэчлэлд Монголыг дэмжиж ирсэн. Улаанбаатарын хувьд Токио бол Бээжин, Москвагийн нөлөөг тэнцвэржүүлдэг найдвартай түнш юм. Эзэн хаан Нарухитогийн наадмын үеэр хийсэн айлчлал нь зөвхөн ёслолын шинж чанартай байсангүй. Энэ нь Япон болон Монголын харилцаа тууштай байгаагийн илэрхийлэл байв.

Өнгөрсөн жил Эзэн хаан Нарухито, Хатан хаан Масако нарын айлчлалын үеэр Монгол улс орон даяар зочломтгой хандсан нь Бээжингийн анхаарлыг татсан талаар зарим эх сурвалжууд онцолж байна. Ерөнхий сайд Санае Такайчигийн Тайванийг дэмжсэн илэн далангүй байр суурьтай холбоотойгоор Япон, Хятадын харилцаа Дэлхийн 2-р дайнаас хойших хамгийн доод цэгтээ хүрээд байгаа билээ.

Монгол-Хятадын харилцаа

Монгол Улс өөрөө эрчим хүчний хувьд Москвагаас ихээхэн хамааралтай. ЗХУ-ын нөлөө болон Чингис хааны өвөөс улбаатай үндэсний өвөрмөц онцлогтой учраас хэзээ ч БНХАУ-ын бүрэлдэхүүнд орж байгаагүй.

Өнөөдөр Хятад улс Монголын нүүрсний экспортынхоо дийлэнх хувийг худалдан авч, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүн нийлүүлдэг Монголын хамгийн том худалдааны түнш юм. Бээжин Монголын төвийг сахисан байдлыг үнэлдэг ч Вашингтонтой харилцах харилцаанд нь эмзэг ханддаг. Түүнчлэн монгол залуусын Хятадад хандах хандлага ч өөрчлөгдөж байна. Монгол залуус илүү нээлттэй болж, хятадын жүжиг үзэж, Huawei, Xiaomi утас худалдан авч эхлээд буй. Энэхүү соёлын өөрчлөлт нь хоёр талын харилцааны талаарх ойлголтыг өөрчилж байна.